açai bessen
11 minuten leestijd

Açai bessen: 6 gezondheidsvoordelen

René Dekker
Door: René Dekker
22 August 2018

Açai bessen zijn in deze tijd van superfoods en een gezonde levensstijl ontzettend populair.

Ze werden in Amerika gepresenteerd als hét middel tegen overtollige kilo’s. Maar in werkelijkheid is deze kleine bes veel beter in andere belangrijke dingen!

Wat doet deze vrucht met je gezondheid?

Kun je in Nederland verse bessen kopen?

En hoe gebruik je dit product in je menu?

In dit artikel vertellen we je alles over de populaire açai bes.

Wat is açai?

Açai bessen zijn ronde, donkerblauw – paarse vruchtjes die in grote trossen aan een açaipalm groeien (Euterpe oleracea). Sinds een aantal jaar is de wereldwijde belangstelling voor deze vrucht enorm gegroeid, nu men zich steeds meer gaat bezighouden met een gezonde manier van leven.

Door zijn hoge gehalte van antioxidanten, is deze bes zelfs gebombardeerd tot superfood!

De smaak wordt doorgaans zeer gewaardeerd, met zijn (bos)bes-achtige structuur en hint van noten en (ongezoete) chocolade. Hiernaast zijn de bessen klein, wat ze een lekkere snack maakt en gemakkelijk laat verwerken in allerlei producten.

Maar waar komen açai bessen eigenlijk vandaan?

Herkomst

Oorspronkelijk komt de açaipalm uit Brazilië, Zuid-Amerika. Vooral in het enorme regenwoud van de Amazone voelen zij zich thuis. Ook in Peru en Suriname komen deze bomen voor.

De palm groeit zo’n 20 tot 30 meter de lucht in, met grote trossen besjes die elk zo’n 2,5 centimeter in doorsnee zijn. Aan één palm kunnen wel zo’n 500 tot 900 besjes zitten!

Maar niet alleen de bes wordt gegeten. In Suriname eet men ook het zachte binnenste van de palm.

Dit betekent echter niet dat de boom altijd gekapt wordt bij het oogsten van de trossen. Dit komt wel voor, maar grotendeels worden de trossen afgehakt door ervaren klimmers. Zo kan de palm vele jaren mee.

In Brazilië wordt de açai bes al honderden jaren gegeten door de oorspronkelijke bewoners van de Amazone, zoals de Caboclo indianenstam.

Deze stam heeft tegenwoordig zowel inheems als Europees bloed, sinds er in de 18e eeuw op aangestuurd werd om de kolonisten meer te laten integreren. Deze Caboclos leven vandaag de dag nog steeds afgescheiden van de rest van de beschaving, al ontvangen ze wel onderzoekers en toeristen.

Ze gebruiken de açai bes in veel verschillende gerechten en eten de vrucht vooral als een onverwarmde pap.

De wereldwijde populariteit van deze bes is echter relatief nieuw.

In 2008 ontstond een enorme hype in Amerika, toen de vrucht aangeprezen werd op tv door televisiemagnaten Dr. Oz en Oprah Winfrey. Naast het vernoemen van het hoge gehalte antioxidanten, werd er vooral aandacht besteed aan de rol van de bes in het tegengaan en bestrijden van overgewicht.

Voor deze bewering is echter geen wetenschappelijk bewijs. Ook de huidige gezondheidszorg heeft hier een sceptische blik op.

Maar wat kan deze bijzondere bes dan wel?

Voedingswaarden van açai

Açai bessen zijn dus niet zo’n wondermiddel als in de Amerikaanse commercie wordt geadverteerd. Maar dat hoeft niet te zeggen, dat ze niet bijzonder zijn.

Verse açai bessen zien we echter niet zo veel in Europa en Amerika. Voor langdurig transport worden ze namelijk gevriesdroogd, om bederven tegen te gaan. Ook is maar 15% van de bes bruikbaar, door de enorme pit.

Het vervoeren van de gehele bes kost dus alleen maar extra geld. Maar naast de gevriesdroogde (poeder) versie, wordt de bes ook vaak in sappen, puree en zalfjes teruggezien.

Honderd gram açai bessen bevat:

  • Kilocalorieën: 70 tot 80
  • Vetten: 5 tot 6 gram
  • Vezels: 3 tot 4 gram
  • Suikers: 2 tot 3 gram
  • Eiwitten: 1 tot 2 gram

Vitamines in 100 gram açai bessen:

  • Vitamine A: 20 µg
  • Vitamine B1: 0,2 mg
  • Vitamine C: 12 mg

Mineralen in 100 gram açai bessen:

  • Magnesium: 21 mg
  • Kalium: 270 mg
  • Natrium: 15 mg
  • IJzer: 2,5 m
  • Calcium: 20 mg

Ook bevat het vitamine B2, B3, E en mineralen zoals fosfor, mangaan, koper en zink.

Hiernaast is het rijk aan Omega 3-, 6- en 9- vetzuren. Deze leveren de essentiële, onverzadigde vetzuren in een gezond dieet. Tegenwoordig krijg we veel te veel verzadigd vet binnen, door snacks, snoep en sauzen. Maar we hebben juist gezonde vetten nodig om aan de juiste voedingsstoffen te komen.

Dit is belangrijk voor onze lichaamscellen, stofwisseling en neurologie.

Ook bevatten de bessen antioxidanten zoals anthocyanen en polyfenol. Anthocyanen zorgen voor de blauw-paarse kleur. Polyfenolen kunnen het energieverbruik in het lichaam stimuleren.

Gecombineerd met de flavonoïden (ook antioxidanten) in ons lichaam, beschermen ze ons van binnenuit.

Açai bevat een hoger gehalte antioxidanten dan andere bessen, zoals bosbessen, frambozen, bramen, aardbeien, zwarte bessen en cranberry’s.

Ook bezit de açai bes een aantal belangrijke plantaardige sterolen, genaamd b-sistosterol, campesterol, sigmasterol. Deze stoffen verlagen het gehalte van LDL-cholesterol in het bloed.

Maar wat betekenen deze stoffen voor onze gezondheid?

Açai gezondheidsvoordelen

De açai bes heeft dus een bijzondere samenstelling. Het is geen wondermiddel, maar draagt zeker bij aan een goede gezondheid.

Maar welke directe voordelen win je dan, van het eten van deze vrucht? Hieronder noemen we de 6 belangrijkste.

1. Verbeterde conditie van de huid

Omdat de bessen rijk zijn aan antioxidanten, wordt ons lichaam beschermd tegen vrije radicalen. Dit zijn moleculen die de normale processen van onze cellen kunnen verstoren en reacties kunnen vormen met bijvoorbeeld het DNA.

Deze vrije radicalen lopen we op door het inademen van vervuilde lucht, roken en ongezond voedsel, maar ook door blootstelling aan de zon en stress. Hierdoor raakt ons lichaam in oxidatieve stress, waardoor het weefsel beschadigd raakt.

Dit heeft (soms onoplosbare) ontsteking en verstoorde celdeling tot gevolg.

Maar ook de verouderingsprocessen in ons lichaam worden versneld door vrije radicalen. De antioxidanten in açai bessen kunnen dit proces verminderen.

De bes wordt echter ook gebruikt tegen huidverkleuringen, verlies van stevigheid en zichtbare vermindering van littekens.

2. Cognitieve verbetering

Al onze cellen worden met de tijd aangetast. Dit heeft niet alleen effect op onze huid, maar ook op ons brein. De belangrijkste aandoeningen die hiermee te maken hebben zijn dementie en geheugenverlies.

De werkzame stoffen uit de plantaardige sterolen onderdrukken het proces waarbij het celweefsel in de hersenen wordt aangetast. Hierdoor wordt niet alleen het geheugen, maar ook de aansturing van de rest van het lichaam beschermd.

Hiernaast gaat de açai bes ontstekingsreacties tegen, die schade kunnen aanrichten in ons brein. Hierdoor kunnen we niet alleen beter nadenken, maar mogelijk ook beter omgaan met stress!

3. Zorgt voor natuurlijke ontgifting

Deze vrucht staat bekend om zijn ontgiftende werking. Het bevordert de stofwisseling, waardoor het lichaam beter voedsel afbreekt, voedingstoffen opneemt en afvalstoffen kwijtraakt.

Het ondersteunt en stimuleert namelijk de werking van de lever en de nieren.

4. Draagt bij aan een goede vertering

Açai bessen zitten vol vezels, die ons maag-darmstelsel ten goede komen. Door de vezels worden de darmen aan het werk gezet. Hierdoor voorkomt en verwijdert het ophoping van achtergebleven voeding en afvalstoffen.

Door de vezels, gecombineerd met voldoende vocht, zal de darminhoud ook behoed worden tegen uitdroging en verharding, wat constipatie, gasvorming en een opgeblazen gevoel veroorzaakt.

5. Beschermt tegen hart- en vaatziekten

De vetten in açai bessen bestaan vooral uit onverzadigde vetzuren. Gecombineerd met de antioxidanten zorgt dit voor een lager vetgehalte in het bloed, waardoor de aderen schoon blijven.

Wanneer de aderen niet schoon zijn, vormt zich plaque. Dit wordt veroorzaakt door cholesterol en triglyceriden, vetten die zich in de bloedbaan bevinden. Dit zorgt voor verdikking, ontsteking en vetophoping in de ader.

Hierdoor kan de ader dichtslibben, wat een (zeer) verhoogde bloeddruk kan veroorzaken. Wanneer de ader compleet wordt afgesloten – dit kan ook voorkomen als de plaque loslaat van de aderwand en verderop vast komt te zitten – kan dit een hartinfarct veroorzaken.

Ook werkt de combinatie als een anti ontstekingsagent. Hierdoor worden coronaire hartziekten, maar ook hormoon-gerelateerde problemen zoals diabetes type 2 voorkomen. Ook gewrichtsontstekingen zoals artritis worden hierdoor voorkomen of verminderd.

6. Verzadigt en kan ondersteunen in gewichtsverlies

Er wordt gezegd dat de açai bes een sterk verzadigd gevoel kan geven na consumptie. Dit zou voorkomen dat men met een hongergevoel blijft zitten, of deze in korte tijd opnieuw ontwikkelt.

Door de verbeterde opname van nutriënten vanuit de darm zou men eerder een vol gevoel krijgen. Ook de regulatie van het insuline gehalte in het bloed kan hieraan bijdragen. Op deze manier kan overeten en overtollige kilo’s voorkomen worden.

Açai en wetenschappelijk onderzoek

Al heeft de wetenschap zich nog niet massaal op de werking van açai bessen gestort, toch wordt er hier en daar onderzoek gedaan.

Zo is in 2011 de antioxidante werking en de bescherming van onze celweefsels door deze vrucht significant bevonden. Ook wijzen verschillende onderzoeken een niet op toeval beruste vermindering van het insuline en choleserol gehalte aan.

Toch moeten we met zo’n klein aantal onderzoeken zuinig zijn met onze conclusies. Vaak zijn de testen niet op mensen gericht. Hiernaast zijn de testgroepen klein en heeft de opdrachtgever regelmatig financieel baat bij een positieve uitkomst voor de bes.

Bijwerkingen

De wetenschap heeft zich ook niet grootschalig gericht op eventuele bijwerkingen van açai bessen. Vooralsnog zijn de bekendgemaakte resultaten van bestaande testen positief.

Je kunt natuurlijk wel allergisch zijn voor deze vrucht, vooral als je gevoelig bent voor bosbessen of veenbessen. Deze zijn namelijk nauw aan elkaar verwant.

Aanschaffen en gebruikstoepassingen

De açai bes wordt in grote trossen tegelijk vanaf de palm geoogst. Door de enorme vraag naar dit product, gaat dit vaak met vele tonnen tegelijk. Maar na de oogst, kan de bes niet lang bewaard worden.

Valt de bes van de boom, dan zal deze al binnen een uur gaan bederven. Dat proces gaat dus ontzettend snel. Bij de oogst duurt dit gelukkig iets langer, maar je begrijpt dat de vruchten niet gemakkelijk op transport gaan.

Daarom wordt na de oogst de bes gelijk verwerkt, vaak in de vorm van gevriesdroogd poeder, gedroogde pulp en ingevroren sappen.

Om deze reden valt in Nederland, en eigenlijk ook in de rest van Europa, bijna geen verse açai bes te vinden. Je kunt het product kopen in poedervorm, tabletten, capsules, puree of sappen. Ook kan het verwerkt zitten in andere supplementen, zoals algemene antioxidant mixen of gecombineerd met andere bes-soorten.

En heb je wel eens açai bessen ijs geprobeerd?

Yummie!

Hiernaast wordt het ook verwerkt in cosmetica, zoals zalfjes, conditioners, crème en shampoo.

Gebruik

Om van de gezondheidsvoordelen te profiteren kun je de meeste açai producten gemakkelijk verwerken in je menu. Denk hierbij aan smoothies, maar ook aan de bekende açai bowl.

De açai bowl is een mengsel met açai, wat mooi is opgemaakt met fruit en gepresenteerd wordt in een kommetje. Hiervoor kun je het açai poeder of de puree mengen met melk, maar ook amandelmelk, rijstmelk of kokoswater is mogelijk. Mix dit in de blender met honing en stevig fruit zoals banaan of mango.

Vervolgens kun je naar smaak andere fruitsoorten en muesli onderin de kom en bovenop je mengsel gooien. Het ziet er supervrolijk uit, en is superfood!

Het poeder kun je ook toevoegen aan de dressing in je salade, in zelfgemaakte granola repen of door je graanontbijt.

Risico’s

Het gebruik van de açai bes kent over het algemeen weinig risico. Toch is er een fenomeen dat zeer het melden waard is.

In 2009 is gebleken dat het sap van de açai bes sporen kan bevatten van de tropische roofwants (Triatoma infestans). Dit bloedzuigende insect kan geïnfecteerd zijn met Trypanosoma cruzi, een eencellige parasiet (protozoön) die de Ziekte van Chagas veroorzaakt.

De Ziekte van Chagas wordt ook wel Amerikaanse trypanosomiasis genoemd. Deze aandoening kent veel gelijkenissen met de Afrikaanse slaapziekte (Afrikaanse trypanosomiasis). Men krijgt acuut hoge koorts, bloedarmoede, braakneigingen, hoofdpijn, zwelling aan één zijde van het gezicht of één ooglid en algehele slaapzucht.

Wordt de ziekte na één of enkele maanden behandeld, dan kan de patiënt gered worden. Helaas kan de incubatietijd per patiënt verschillen en is elke behandeling na deze fase vruchteloos, zodat de getroffene uiteindelijk zal overlijden.

Deze ziekte komt vooral voor in Zuid – Amerika. Het drinken van rauw açai sap wordt hier afgeraden.

Conclusie

De açai bes is een bijzondere vrucht, met een hoog gehalte anti oxidanten. Momenteel wordt het beschouwd als superfood en gaan er veel wilde verhalen de ronde.

Deze bes is geen wondermiddel, maar kan wel degelijk positieve effecten hebben op de gezondheid. Denk hierbij aan de bescherming tegen hart- en vaatziekten, veroudering en het stimuleren van ontgifting en een gezonde stofwisseling.

Door zijn bederfelijkheid is er buiten Zuid – Amerika bijna niet aan verse bessen te komen. Gelukkig zijn er poeder, tabletten en puree te koop die de voedingswaarden van de verse bes bijna evenaren. Ook wordt de bes geregeld verwerkt in cosmetica, zoals shampoo en zalfjes.

Vooralsnog zijn er geen bijwerkingen of risico’s bekend aan het gebruik van deze bes. Men kan echter wel een allergie ontwikkelen.

Deel via:
René Dekker
Ervaringsdeskundige, voedingsdeskundige (i.o.) en ervaren bourgondiër

Als fanatieke bourgondiër weet ik als geen ander hoe moeilijk het is om op een gezonde manier af te vallen. Nadat ik in een vorig leven gestopt ben met roken, vlogen de kilo’s er dubbel zo hard aan, met als gevolg een BMI van 29: Overgewicht dus! Dat naar een gezond gewicht krijgen is een dagelijkse strijd, maar ook mijn passie geworden.

Adresgegevens:

Lucretia van Merkenlaan 33
3906 WB Veenendaal
info@gezondafvallen.nl


De informatie op deze website vormt geen medisch consult. Raadpleeg hiervoor altijd je huisarts of specialist. © 2021 - Alle rechten voorbehouden