fenegriek
10 minuten leestijd

De gezondheidsvoordelen van fenegriek

René Dekker
Door: René Dekker
2 September 2018

Fenegriek is al duizenden jaren populair, zowel als medicijn als in de keuken. Men gebruikte het tegen huidkwalen, maag-darmproblemen en om het vee groot en sterk te krijgen.

Tegenwoordig weten we ook waarom fenegriek deze bijzondere eigenschappen bezit. Het is rijk aan antioxidanten, vezels en mineralen zoals ijzer, magnesium en fosfor.

Wat draagt deze plant bij aan onze gezondheid?

Kun je er smakelijke gerechten mee bereiden?

En kun je fenegriek altijd veilig gebruiken?

Lees hier alles over deze bijzondere plant.

Wat is fenegriek?

Fenegriek (Trigonella foenum – graecum) is een plant die al vele duizenden jaren beroemd is om zijn positieve effect op onze menselijke gezondheid. Deze is geschikt voor consumptie, vaak worden de bladen en zaden van de plant verwerkt in gerechten zoals curry, brood en marinade.

Fenegriek is lid van de vlinderbloemenfamilie, ook wel Leguminosae of Fabaceae genaamd. Dit betekent, dat de plant verwant is aan bijvoorbeeld luzerne, de tuinboon en vele verschillende soorten klaver.

Deze plant wordt ook wel ‘Grieks hooi’ of ‘foenegriek’ genoemd. De geur hiervan is subtiel en doet denken aan vers gemaaid hooi. De smaak hiervan is kruidig en ietwat bitter, vergelijkbaar met bijvoorbeeld selderij, esdoornsiroop en gebrande suiker.

Fenegriek produceert kleine, peulvruchtachtige zaadjes. Één plant bevat naast zijn lichtgroene bladeren en typische witte bloempjes wel 10 tot 20 van deze rechthoekige, geelbruine blokjes.

Deze zaden worden veruit het meeste gebruikt als toevoeging aan een gerecht. Hiervoor worden ze gedroogd en gemalen.

Maar waar komt dit bijzondere product eigenlijk vandaan?

Geschiedenis en oorsprong van fenegriek

Van oorsprong komt deze interessante plant uit Mesopotamië, een gebied dat het huidige Irak en noorden van Syrië bestreek. Deze benaming werd gebruikt vanaf het jaar 6000 voor Christus tot de komst van de islam.

Dit gebied heeft een belangrijke stempel op de geschiedenis gedrukt. Hier ontstond ons schrift en de wiskundige grondlegging van ons tijds-telsysteem. Denk hierbij aan 60 minuten in een uur, 24 uur in één dag. Hiernaast was deze beschaving erg bedreven op het gebied van astrologie, bouwkunst en beeldhouwkunst.

In Mesopotamië werd fenegriek zowel culinair als medicinaal gebruikt. Als zalf bevorderde het de gezondheid van de huid, maar als pasta hielp het tegen menstruatiepijn en maag-darmproblemen. Ook werd het gebruikt om bevallingen op gang te brengen.

De Grieken en Romeinen gebruikten fenegriek echter als veevoeder, waardoor de dieren zwaar en sterk werken. Hier komt ook de benaming ‘Grieks hooi’ vandaan.

De Egyptenaren gebruikten pulp van de plant bij het balsemen van hun overledenen.

Tegenwoordig wordt fenegriek gecultiveerd in West Europa en China voor de zaden. In Noord Afrika teelt men het voornamelijk voor veevoeder, en in het Midden Oosten is het nog steeds erg populair in de keuken. Het is dan ook een belangrijk ingrediënt voor de heerlijke Indiase curry’s!

Maar waarom zou je dit bijzondere spul eigenlijk gebruiken?

Voedingswaarden van fenegriek

Men was in de Oudheid al overtuigd van de gezondheidsvoordelen van fenegriek. Tegenwoordig hebben wij echter uit kunnen zoeken waar deze positieve effecten vandaan komen. De plant is namelijk rijk aan vezels, eiwitten, vitaminen en mineralen!

Hieronder zetten we de voedingswaarden voor je op een rij.

Honderd gram fenegriek bevat:

  • Kilocalorieën: 323
  • Koolhydraten: 58,4 gram
  • Vezels: 24,6 gram
  • Eiwitten: 23 gram
  • Vet: 6,4 gram

Vitamines in 100 gram fenegriek:

  • Vitamine A : 0,18 mg
  • Vitamine B1: 0,3 mg
  • Vitamine B2: 0,4 mg
  • Vitamine B6: 0,6 mg
  • Vitamine C: 3 mg

Mineralen in 100 gram fenegriek:

  • Kalium: 770 mg
  • Fosfor: 296 mg
  • Magnesium: 191 mg
  • Calcium: 176 mg
  • Zout: 67 mg
  • IJzer: 33,5 mg
  • Zink: 2,5 mg
  • Koper: 1,1 mg

Het zit dus boordevol belangrijke stoffen! Maar hoeveel heb je van deze stoffen eigenlijk dagelijks nodig? En wat draagt fenegriek hieraan bij?

In de onderstaande tabel geven we hiervan een overzicht.

Bijdrage van 100 gram fenegriek op de Dagelijks Aanbevolen Hoeveelheid vitaminen en mineralen*

Vitamine A 20 % ADH
Vitamine B1 28 % ADH
Vitamine B2 27% ADH
Vitamine B6 40% ADH
Vitamine C 4% ADH
Kalium 25% ADH
Fosfor 37% ADH
Magnesium 64% ADH
Calcium 18% ADH
Zout 3% ADH
IJzer 239% ADH
Zink 17% ADH
Koper 22% ADH

* Hoeveelheden zijn gebaseerd op een volwassene van 30 jaar oud

Fenegriek kan dus veel bijdragen aan een gezond voedingspatroon, zodat ons lichaam genoeg van de juiste stoffen binnenkrijgt. Maar wat doen deze stoffen eigenlijk met het menselijk lichaam?

Fenegriek voordelen

Fenegriek draagt belangrijke voedingsstoffen aan voor een gezond dieet en gezond lichaam.

Maar deze plant wordt niet voor niets al duizenden jaren aangeprezen. Men zag de gezondheidsvoordelen lang voordat we konden meten waar deze vandaan kwamen.

Welke positieve effecten geeft fenegriek ons?

1. Aderproblemen voorkomen

Hart- en vaatziekten zijn één van de belangrijkste doodsoorzaken in Nederland. Door de hoeveelheid koper, is fenegriek echter van invloed op de gezondheid van onze aderen. Het voorkomt aderverkalking en verstopping, door plaque gevormd via cholesterol en triglyceriden.

Hiernaast bevat fenegriek coumarine, een stof die verantwoordelijk is voor de hooigeur die de plant bevat. Maar deze stof zorgt ook voor een licht bloedverdunnend effect.

2. Anti-microbieel en antiparasitair

Fenegriek zorgt voor een verhoogde aanmaak van cellen die belangrijk zijn in ons immuunsysteem, genaamd antilichamen. Hierdoor wordt de invasie van lichaamsvreemde stoffen en de schade die deze kan veroorzaken minder succesvol.

3. Antioxidant

De hoge concentratie antioxidanten in fenegriek vermindert ontsteking aan onze weefsels en gewrichten. Daarom kan het bijdragen in de genezing van huidproblemen (zoals eczeem), chronische ontsteking aan de luchtwegen (zoals bronchitis en tuberculose) en gewrichtsontstekingen (zoals jicht en artritis).

4. Anti tumoraal

De antioxidanten die fenegriek bevat beschermen ons ook tegen de werking van vrije radicalen. Dit zijn moleculen die de normale processen van onze cellen kunnen verstoren en reacties kunnen vormen met bijvoorbeeld het DNA.

Deze vrije radicalen lopen we op door het inademen van vervuilde lucht, roken en ongezond voedsel, maar ook door blootstelling aan de zon en stress. Hierdoor raakt ons weefsel beschadigd, met (soms onoplosbare) ontsteking en verstoorde celdeling (kanker) tot gevolg.

5. Bloedsuikerspiegel en diabetes verbeteren

Fenegriek staat ook bekend om verlagen van de bloedsuikerspiegel. Ook bevordert het de aanmaak van insuline en vertraagt het de opname van suikers vanuit de maag. Hierdoor wordt de glucosetolerantie in het lichaam verbeterd.

6. Gezond gewicht bevorderen

Voor mensen die met een gezond dieet niet op gezond gewicht kunnen komen, wordt fenegriek aangeraden om op een goede manier aan te komen. Dit zou de eetlust bevorderen, waardoor de voedselinname verhoogd wordt.

Het hoge ijzergehalte draagt bij aan het herstel na een langdurige ziekte, operatie of bij bloedarmoede. Het bevordert namelijk aanmaak van spieren en rode bloedcellen.

7. Maag-darmproblematiek verbeteren

De water oplosbare vezels van fenegriek vormen een beschermend slijmlaagje in het maag-darmstelsel. Daarom helpt het in de bescherming tegen zweren of ontstekingen aan de darm- of maagwand. Ook helpt dit tegen maagzuur, verstopping (constipatie) en winderigheid (flatulentie).

Hiernaast zorgen saponinen (zeepstoffen) ervoor dat voedingsstoffen beter worden opgenomen. Deze stoffen geven ook zuivering: toxinen (giftige stoffen) worden hierdoor gemakkelijker uit het lichaam verwijderd.

8. Verbeteren van mannelijke lichaamsfuncties

In Noord-Afrika wordt fenegriek als afrodisiacum (liefdesmiddel) aangeprezen, mogelijk om de hoge hoeveelheid zink.

Onderzoek toonde echter aan dat bij mannen tussen de 25 en 52 jaar oud het libido met 25% steeg bij het gebruik van fenegriekextract. Ook zou het klachten zoals kaalheid verminderen, meer energie en uithoudingsvermogen geven.

9. Verbeteren van de borstvoeding

Hiernaast wordt de plant gerekend als galactogeen voedsel, dat de melkafgifte bij borstvoedende vrouwen zou bevorderen. Het heeft namelijk een positieve werking op de gevoeligheid voor oestrogeen (vrouwelijk hormoon) in het lichaam.

Let op: Fenegriek mag echter niet tijdens de zwangerschap gebruikt worden!

Ook kunnen deze natuurlijke oestrogenen helpen tegen klachten tijdens de meopauze (overgang) en de borsten voller maken.

Fenegriek toepassingen

Fenegriek kan dus zeer positief bijdragen aan onze gezondheid. Maar kun je deze voordelen alleen verkrijgen door de zaden en bladen van de plant te eten?

Gelukkig hebben we allerlei manieren gevonden om van deze plant te kunnen profiteren. Daarom is het verkrijgbaar in de volgende type producten:

  • Cosmetica (zoals bijvoorbeeld zeep)
  • Gedroogde bladeren
  • Gedroogde zaden
  • Poeder (gedroogde en gemalen zaden)
  • Supplementen, in de vorm van bijvoorbeeld tabletten
  • Thee
  • Toevoeging aan bestaande producten, zoals bijvoorbeeld kaas
  • Zalf

Je kunt fenegriek dus op veel verschillende manieren in je gerechten verwerken. Maar het heeft een best aanwezige, aparte smaak.

Hoe verwerk je nu zoiets op een smakelijke manier in je menu?

Koken met fenegriek

Gelukkig is het koken met fenegriek niet erg moeilijk, met al die verschillende producten. Naast je dagelijkse kopje thee kun je er namelijk ook heerlijk mee rommelen in de keuken.

Zo kun je fenegriekpoeder gebruiken in de marinade voor vlees of vis. Hiervoor hoef je het alleen maar te mengen met wat olijfolie. Naar smaak kun je bijvoorbeeld kerrie, kurkuma, zout, peper, gember of kardemom toevoegen.

Of wat dacht je van een lekkere Indiase curry? Er staan ontzettend veel recepten op Internet voor curry’s met deze plant. Hierbij is het een goede combinatie met bijvoorbeeld koriander, paddenstoelen, ui en knoflook, maar ook honing of kaneel.

Let op: op Indiase verpakkingen / recepten wordt fenegriek methi genoemd.

Ook kan deze plant in (zelf)gebakken brood verwerkt worden. Of wat dacht je van een aardappelschotel met fenegriek, dille, knoflook en kurkuma? Je kunt je aardappels ook in dit mengsel laten poffen in de oven.

En houd je van kruidig? Meng dan bijvoorbeeld wat zaadjes door je erwtensoep.

Fenegriek recept

Om jullie op weg te helpen in de keuken hebben we hier een heerlijk recept.

Kip en paddenstoelen masala met fenegriek, kurkuma en kerrie

Porties: 4 tot 5

Ingrediënten:

  • 1 kopje paddenstoelen, in hapklare stukjes gesneden
  • 4 tot 5 biologische kippenborstjes, in hapklare stukjes gesneden
  • 1 kopje kefir
  • 1/2 theelepel kurkuma
  • 1/2 theelepel kerrie
  • 1/2 theelepel chilipeper poeder
  • 1 theelepel koriander poeder
  • 1 kopje verse fenegriek bladeren (methi bladeren) of 2 eetlepels gedroogde fenegriek (gespoeld en gesneden)
  • 4 gesneden tomaten (van medium grootte)
  • 1 gesneden ui (van medium grootte)
  • 1 groene Spaanse peper, gesneden
  • 1/4 theelepel gemberpasta of 1/2 theelepel gesneden, verse gember
  • 1/4 theelepel knoflookpoeder of 1/2 theelepel gesneden, verse knoflook
  • 1 eetlepel geklaarde boter
  • Zout naar eigen smaak

Masala ingrediënten:

  • Kaneelstokje van ca. 2,5 cm
  • 1 stuk zwarte kardemom
  • 2 tot 3 stukken groene kardemom
  • 2 tot 3 kruidnagels
  • 1 laurierblaadje

Instructies:

1. Doe de kip en paddenstoelen in een kom en meng deze met de kefir en kerrie. Laat dit 30 minuten marineren.

2. Tijdens het marineren kun je de overige ingrediënten alvast snijden.

3. Verhit de geklaarde boter in een pan. Laat dit niet zeer donker worden of verbranden.

4. Voeg de kardemom, kaneel en laurier toe.

5. Verhit deze ingrediënten kort, let op dat het niet aanbrandt.

6. Voeg de uien toe en fruit deze tot ze een mooie kleur bruin hebben.

7.  Voeg de Spaanse peper, gember en knoflook toe.

8. Voeg de tomaten toe en blijf alles kort maar goed verhitten. Vergeet niet te blijven roeren!

9. Vermoed je dat het mengsel wat droogkookt? Voeg dan wat water toe.

10. Voeg de kurkuma, koriander en chilipeper poeder toe.

11. Voeg de gemarineerde kip en paddenstoelen toe.

12. Voeg de gesneden fenegriekbladeren toe.

13. Giet hier 1/2 kopje water bij.

14. Roer het geheel goed door, zet het vuur op de laagste stand en laat het geheel doorsudderen totdat de kip goed gaar is.

15. Serveer met basmati rijst of quinoa.

Eet smakelijk!

Fenegriek bijwerkingen

Wanneer een plant bepaalde uitwerkingen op het lichaam kent, kan dit bijwerkingen of overgevoeligheid oproepen. Daarom zetten we voor veilig gebruik de bekende veiligheidsmaatregelen van fenegriek op een rijtje.

Bij een gevoelig maag-darmstelsel of hoge inname kan fenegriek gasvorming, diarree en een opgeblazen gevoel creëren.

Ook kan een zalf die fenegriek bevat de huid irriteren, in plaats van verzachten. Probeer dus voor (uitgebreid) gebruik altijd eerst een klein beetje uit.

Smeer hiervoor wat zalf op een plekje huid van twee bij twee centimeter. Wacht 24 uur en observeer nauwkeurig, voor het ontstaan van irritatie, jeuk of uitslag.

Hiernaast wordt het gebruik van fenegriek bij mensen met bloedproblemen, bloedverdunnende medicatie of open wonden afgeraden.

Ook tijdens de zwangerschap is het belangrijk deze stof nauwelijks tot niet te nuttigen. Dit kan leiden tot zeer ernstige aandoeningen bij de ongeboren baby, zoals:

  • Neurale buisdefect (vorming van het centrale zenuwstelsel)
  • Ananecephalie (gedeeltelijke afwezigheid van de hersenen)
  • Hydrocephalus (waterhoofd)
  • Problematiek rond het korte termijn geheugen

Vroeger werd fenegriek gebruikt om een bevalling op te wekken of te versnellen. Tegenwoordig wordt echter gewaarschuwd voor het risico van een te snelle bevalling. Tijdens de zwangerschap kan fenegriek dan ook een miskraam veroorzaken.

Deel via:
René Dekker
Ervaringsdeskundige, voedingsdeskundige (i.o.) en ervaren bourgondiër

Als fanatieke bourgondiër weet ik als geen ander hoe moeilijk het is om op een gezonde manier af te vallen. Nadat ik in een vorig leven gestopt ben met roken, vlogen de kilo’s er dubbel zo hard aan, met als gevolg een BMI van 29: Overgewicht dus! Dat naar een gezond gewicht krijgen is een dagelijkse strijd, maar ook mijn passie geworden.

Adresgegevens:

Lucretia van Merkenlaan 33
3906 WB Veenendaal
info@gezondafvallen.nl


De informatie op deze website vormt geen medisch consult. Raadpleeg hiervoor altijd je huisarts of specialist. © 2021 - Alle rechten voorbehouden