rauwe cacao
11 minuten leestijd

De gezonde voordelen van rauwe cacao

René Dekker
Door: René Dekker
28 August 2018

Rauwe cacao is sinds de opkomst van de “superfoods” een echte hit. Het versterkt ons immuunsysteem, verkleint de kans op hart- en vaatziekten en helpt in het onderhoud van ons lichaam.

Het grappige is, dat oude volkeren zoals de Maya’s allang doorhadden wat dit donkere goedje waard was. Ze waren er dan ook gek op!

Maar is rauwe cacao hetzelfde als een chocoladereep uit de winkel?

En hoe kun je dit aparte, bittere goedje het beste eten?

Lees hier alles over de kracht van rauwe cacao.

Wat is rauwe cacao precies?

De term ‘rauwe cacao’ klinkt misschien niet heel aantrekkelijk. Onze Westerse maatschappij is gek op dit donkere goedje, maar dan wel in flinke combinatie met (onder andere) melk, suikers en vetten.

Dit mengsel kennen we als onze geliefde chocoladereep.

De populariteit hiervan neem alleen maar toe. Want de vele wetenschappelijke onderzoeken op dit vlak wijzen ons er graag op, dat het spul positieve effecten heeft op onze gezondheid.

Maar… eigenlijk gaan deze studies helemaal niet over onze repen, hagelslagkorrels en chocopasta. De studies publiceren positieve resultaten over het gebruik van rauwe cacao in ons dieet!

Wat is dit spul eigenlijk?

Rauwe cacao wordt vervaardigd uit de cacaovrucht, die aan de Theobroma cacao boom groeit. De cacaovrucht bevat een dikke, beschermende schil en zo’n 20 tot 40 zaden (cacaobonen) met een witte pulplaag eromheen.

Na de oogst wordt de vrucht opengemaakt, waarna men de zaden en pulp een aantal dagen laat fermenteren. Vervolgens worden de bonen enkele dagen gedroogd in de zon. Hierna haalt men het zaadvlies van de boon en kan het volgende stadium beginnen.

De overgebleven boondelen worden zeer intensief gemalen tot een pasta. Deze pasta bestaat uit cacaoboter en cacaodeeltjes. Deze wordt vervolgens door een zeef heen geperst.

Hierbij blijven de cacaodeeltjes liggen, terwijl de boter doorgeduwd wordt.

Maar rauwe cacao kennen we vooral in poedervorm. Na de scheiding van de cacaoboter, worden de cacaodeeltjes die in de zeef plakken in stukjes gebroken en nogmaals gezeefd.

Hierdoor ontstaat het poeder, wat helemaal klaar is voor de verkoop.

Maar hoe komen we eigenlijk aan dit bijzondere spul?

De opkomst van cacao

De cacaoboom Theobroma cacao komt al vele duizenden jaren voor in Centraal en Zuid Amerika. Oude beschavingen van vroeger, zoals de Azteken en Maya’s, beschouwden cacao als een echt luxeproduct.

Het werd zelfs ‘voedsel van de goden’ genoemd en gebruikt als (waardevol) betaalmiddel. Hiernaast geloofde men in het verkrijgen van speciale, bijzondere krachten door het eten van cacao.

Het werd zelfs als stimulerend middel of afrodisiacum gebruikt!

Ook de Mexicanen waren weg van dit goedje. Via hen kwamen de volkeren aan de andere kant van de Oceaan in aanraking met cacao.

In de 16e eeuw kwam de Spaanse ontdekkingsreiziger Hernán Cortés aan in Mexico, waar hij kennis maakte met de zeer waardevolle bonen. Hij nam ze mee naar Europa, waarna cacao al snel populair werd onder de adel.

In de jaren die volgden, ging men steeds meer experimenteren met het gebruik van deze stof. Zo ontstonden zoete(re) cacaodranken en bonbons.

Door de populariteit wilde elke land wel meedelen in de teelt van dit bijzondere product. Zo kwamen er in de 18e eeuw steeds meer cacaoboom plantages in Zuid Amerika. Een eeuw later werd de boom ook in grote getale gepland in Afrika.

Tegenwoordig zien we de hoogste productie van cacaobonen in West Afrika. Landen zoals Ivoorkust, Ghana, Nigeria en Kameroen staan hierbij aan kop. Dit wordt gevolgd door Zuid Oost Azië, grotendeels in de vorm van Indonesië.

Opvallend is, dat Zuid Amerika nog geen 15% aan de totale hedendaagse productie bijdraagt. Hierbij zijn Brazilië en Ecuador de grootste leveranciers.

Je kunt dus gerust zeggen, dat cacao wereldwijd is gegaan in de afgelopen eeuwen!

Maar we kennen toch niet alleen de rauwe vorm hiervan?

Het verschil tussen rauwe en gebrande cacao

Wanneer je informatie over cacao leest, zul je ook geregeld de term ‘cocoa’ tegenkomen. Oh, zul je denken, een spelfout. Kan gebeuren.

Maar… cocoa is echt een chocolade- en cacao-gerelateerde term! Hoe zit dit?

In Nederland maken we onderscheid tussen rauwe cacao en de gebrande versie hiervan. De laatste, noemt men ook wel ‘cocoa’. Beide worden doorgaans verkocht in poedervorm.

Het verschil tussen de twee, is echter dat cocoa rauw cacaopoeder is waarbij de cacaodeeltjes op hoge temperatuur gebrand zijn.

Hierdoor krijgt het goedje een andere samenstelling en gaan veel van de gezondheidsvoordelen van de rauwe vorm verloren.

De hedendaagse media staat vol van deze mogelijke gezondheidsvoordelen die (rauwe) cacao zou hebben op de menselijke gezondheid.

Let wel, de menselijke. Voor dieren gelden hierbij heel andere regels en maatstaven. Voor honden en katten is de hoeveelheid van de stof theobromine, die men in cacao en chocolade vindt, zelfs zeer giftig.

Maar om welke redenen zou cacao dan goed zijn voor de mens?

Gezondheidsvoordelen van rauwe cacao

Allereerst zit cacao vol met belangrijke mineralen en spoorelementen, zoals calcium, ijzer, kalium, koper, magnesium, mangaan, zink en zwavel.

Wat dragen deze stoffen bij aan een gezond lichaam?

Calcium wordt ook wel kalk genoemd, en zorgt voor een sterke samenstelling en onderhoud van onze botten. IJzer is belangrijk voor het zuurstoftransport in het lichaam, ons immuunsysteem en het genereren van energie.

Kalium speelt een belangrijke rol in het geleiden van onze zenuwprikkels, die informatie overbrengen door het lichaam. Ook is het onmisbaar voor een juiste regulatie van de bloeddruk.

Koper draagt bij aan een goede weerstand en onze energievoorziening. Maar vooral heeft het een onmisbare rol in de binding van ijzer aan hemoglobine, een deel van onze rode bloedcellen. Zo wordt zuurstoftransport door ons lichaam mogelijk gemaakt.

Wanneer je kijkt naar andere voedselwaren, heeft cacao een ontzettend hoog magnesium gehalte. Dit draagt bij aan sterke botten, regulatie van onze spieren en de opbouw van eiwitten in het lichaam.

Mangaan is een spoorelement, wat een belangrijke rol speelt in onze energiestofwisseling en ontwikkeling van ons botweefsel. Zink is juist betrokken bij de vernieuwing van ons weefsel, een proces dat oneindig doorgaat in het gehele lichaam.

Hiernaast bevat cacao het mineraal zwavel (sulfur). Dit draagt bij aan een gezonde huid, haar en nagels. Ook speelt het een rol in het onderhouden van het zenuwstelsel.

Hiernaast bevat zo’n 100 gram rauw cacaopoeder ongeveer 20 gram eiwitten. Dit is erg belangrijk voor energievoorziening in ons lichaam en de bouw van onze lichaamscellen.

Bijzondere stoffen in cacao

Naast mineralen, spoorelementen en eiwitten bevat cacao echter ook wat minder bekende ingrediënten. Maar minder bekend, maakt hierbij zeker niet minder bemind.

Een voorbeeld hiervan is thiamine, ook wel vitamine B1 genoemd. Dit coenzym is belangrijk voor de afbraak van koolhydraten en ondersteunt zo de energievoorziening van het hart, de hersenen, spieren en zenuwstelsel.

Hiernaast neemt ook riboflavine, of vitamine B2, een plaatsje in op de lijst. Het speelt een rol in het beschikbaar stellen van energie uit koolhydraten, eiwitten en vetten. Hierdoor bevordert het onze vruchtbaarheid, een normale groei en lichaamsontwikkeling.

Maar deze vitamine staat ook bekend om zijn antioxidante werking. Antioxidanten beschermen onze lichaamscellen tegen vrije radicalen. Dit zijn moleculen die de normale processen van onze cellen kunnen verstoren en reacties kunnen vormen met bijvoorbeeld het DNA.

Deze vrije radicalen lopen we op door het inademen van vervuilde lucht, roken en ongezond voedsel, maar ook door blootstelling aan de zon en stress. Hierdoor raakt ons weefsel beschadigd, met (soms onoplosbare) ontsteking en verstoorde celdeling tot gevolg.

En riboflavine is niet de enige stof die deze specifieke bescherming opzet. Cacao bevat ook flavonoïden, stoffen die onder de antioxidante kwalificatie vallen.

Ook bevat cacao fytochemicaliën, chemische stoffen die afkomstig zijn vanuit een plantaardige bron. Een voorbeeld hiervan is theaflavine, wat een antioxidant is en het cholesterol zou verlagen.

Voel je blij & gelukkig door cacao

Maar naast gezonde, heeft rauwe cacao ook hele fijne effecten op ons lichaam. Heb je wel eens gehoord, dat je je van chocolade blij gaat voelen?

De bekendste aanstichter hiervan is theobromine, een stimulerende neurotransmitter. Deze zorgt ervoor dat de hartslag omhoog gaat, bloedvaten verwijden en de gladde spieren in ons lichaam ontspannen. Dit geeft een fijn gevoel.

Deze stof is echter ook de reden waarom chocolade giftig is voor veel dieren. Onder andere honden, katten en fretten kunnen theobromine heel slecht afbreken. Daardoor krijgen ze snel een overdosis, waardoor de hartspieren verlammen.

Een andere belangrijke stof is fenylethylamine. Dit stofje ontwikkelt zich ons lichaam wanneer we verliefd zijn, zodat we een euforisch gevoel ofwel zeer goede stemming krijgen.

Dit komt, omdat fenylethylamine de productie van onze feel good hormonen genaamd endorfinen stimuleert. Het vrijkomen hiervan geeft een soortgelijk gevoel als de runner’s high, het vreugdegevoel dat men krijgt na een goed stuk hardlopen.

Ook verhoogt fenylethylamine ons dopamine gehalte. Dopamine wordt ook wel het gelukshormoon genoemd, en staat in sterke verbinding met het beloningssysteem in onze hersenen. Naast tal van belangrijke, neurologische taken ga je je dus van deze stof óók heel erg blij voelen!

Cacao bevat hiernaast serotonine en stimuleert extra aanmaak van deze neurotransmitter in ons lichaam. Deze stof heeft een gunstige werking op allerlei gronden, zoals onze slaap, het geheugen, seksuele activiteit, maar ook eetlust en zelfvertrouwen.

De bijzondere smaak van rauwe cacao

Cacao is dus een best bijzonder goedje. Geen wonder dat het al zo lang populair is!

Maar, de gezondheidsvoordelen gelden alleen voor het rauwe cacaopoeder, niet voor het verhitte cocoa en de chocoladerepen die we in de winkel vinden. Natuurlijk zit daar ook rauwe cacao in, maar de toevoeging van melk, vetten en suikers maken een reep juist ongezond.

Bij gebrande cacao gaan de belangrijkste bestanddelen verloren, waardoor de positieve werking bijna geheel verdwijnt. Ook hier worden (vaak) suikers aan toegevoegd.

Maar rauwe cacao zonder suikers heeft een aparte smaak. Het is vrij bitter en de textuur voelt wat droog.

Mensen die weinig suikers eten, kunnen de smaak vaak beter waarderen. Ondanks de bitterheid is deze namelijk vol en aanwezig.

Je hebt dus niet veel cacaopoeder nodig!

Maar bij een dieet met veel suikers gaat de waarneming van dit aroma echter grotendeels verloren. Je moet het echt leren proeven.

Rauwe cacao toepassingen

Toch is een paar lepels rauwe cacao wegwerken niet erg lekker, ook niet voor de hartig-liefhebbers onder ons.

Maar je kunt het poeder wel in allerlei drankjes en baksels gebruiken! Zo kun je op een goede manier je gezonde portie cacaopoeder aan het menu toevoegen.

Wat dacht je van een cacao-fruitsmoothie? Door de natuurlijke zoetheid van de vruchten, merk je de bittere cacaosmaak amper. Fruit en cacao zijn zo’n goede combinatie, dat je zelfs wat poeder over je gepelde banaan, ananas of aardbei kunt strooien.

Mix je fruit met wat Griekse yoghurt, amandelmelk, rijstmelk of kokosmelk. Een niet-zuivel basis voor de melk heeft eigenlijk de voorkeur, omdat zuivel de antioxidante werking van de cacao zou uitschakelen.

Voeg één theelepel rauwe cacaopoeder toe. Smullen maar!

Ook brownies, truffels en graanrepen zijn heerlijke recepten voor de combinatie met rauwe cacao.

Voor de brownies kun je simpelweg een normaal brownie-recept pakken. Vervang hierbij het gebrande cacaopoeder door de rauwe versie. Overweeg hierbij de mogelijkheid om een klein beetje suiker of andere zoetstof toe te voegen, zo verminder je de bitterheid.

Truffels zijn vaak erg romig, rijk aan suikers en zwaar op de maag. Maar je kunt ook een gezondere versie maken met amandelboter, honing, kokosmelk en rauwe cacao. De bittere cacao geeft een heerlijke tegenhanger ten opzichte van de natuurlijke zoetheid van honing en de romige kokosmelk.

En graanrepen? Die zijn veel makkelijker om te maken dan je misschien zult denken.

Neem wat havermout en boter op basis van noten, zoals amandelen of hazelnoten. Hiermee kan je de basis van een stevige, gezonde reep maken. Breng zoetheid aan door honing of agavesiroop toe te voegen. Vul het mengel hierna aan met kleine stukjes gedroogd fruit, nootjes of zaadjes.

Voeg als finishing touch  een beetje rauwe cacaopoeder toe aan het geheel. Hierbij kun je ook ongebrande cacaodeeltjes toevoegen, die je in kleine brokjes in de winkel kunt verkrijgen.

Yummy!

Conclusie

Rauwe cacao wordt al duizenden jaren geroemd om zijn positieve uitwerking op het menselijk lichaam. Dankzij de moderne wetenschap, weten we nu ook welke bestanddelen van dit goedje hiervoor verantwoordelijk zijn.

En wat deze uitwerking allemaal binnen ons lichaam teweeg brengt!

Zo blijkt dat rauwe cacao ons immuunsysteem versterkt, onze lichaamsontwikkeling en – onderhoud stimuleert en de kans op nare aandoeningen verkleint. Als kers op de taart, ga je je er mentaal en fysiek beter door voelen.

Rauwe cacao heeft een aparte, bittere smaak die niet door iedereen gewaardeerd wordt. Gelukkig kun je toch aan je dagelijkse portie komen, omdat het poeder zich gemakkelijk in allerlei lekkere recepten laat gebruiken.

Zo gezond, kan lekker zijn!

Deel via:
René Dekker
Ervaringsdeskundige, voedingsdeskundige (i.o.) en ervaren bourgondiër

Als fanatieke bourgondiër weet ik als geen ander hoe moeilijk het is om op een gezonde manier af te vallen. Nadat ik in een vorig leven gestopt ben met roken, vlogen de kilo’s er dubbel zo hard aan, met als gevolg een BMI van 29: Overgewicht dus! Dat naar een gezond gewicht krijgen is een dagelijkse strijd, maar ook mijn passie geworden.

Adresgegevens:

Lucretia van Merkenlaan 33
3906 WB Veenendaal
info@gezondafvallen.nl


De informatie op deze website vormt geen medisch consult. Raadpleeg hiervoor altijd je huisarts of specialist. © 2021 - Alle rechten voorbehouden